pvanb architecten

Locatie en opgave

De voormalige bebouwing aan de Bonairestraat vormde samen met de nog bestaande bebouwing van de West-Indische Kade, de Curaçaostraat en de Oosterhamriklaan een woonblok dat een binnenterrein omsloot. Dit woonblok bevindt zich aan de noordoostrand van de stad, tegen de kruising van het Van Starkenborghkanaal met de Bedumerweg/ringweg.

De uniformiteit van het woonprogramma en de verouderde bebouwing in de West-Indische Buurt is voor de opdrachtgever aanleiding om gefaseerd vervangende nieuwbouw te realiseren. Voor de Bonairestraat is gekozen voor een programma van gezinswoningen en woningen voor jongeren met een autisme spectrum stoornis.

Stedenbouwkundige situatie

De stedenbouwkundige kwaliteiten van het woonblok worden in de nieuwe situatie versterkt en gebruikt om het te realiseren programma te ondersteunen. Waar het bestaande woonblok voorheen een gedeeltelijk groen, privaat binnenterrein vrijwel voor de buitenwereld afsloot, maakt de aan de Bonairestraat te realiseren bebouwing door middel van situering, vorm en architectonische uitvoering een subtielere scheiding tussen openbare ruimte en semi-openbare, gemeenschappelijke binnenruimte. De bebouwing aan de Bonairestraat maakt weliswaar een afschermend gebaar ten opzichte van het binnenterrein, maar verleent tegelijkertijd toegang tot het terrein.
De groenkwaliteit van het binnenterrein wordt geïntensiveerd. Het terrein wordt licht glooiend gemaakt en voorzien van weide, wandelpaden en een naar de zuidzijde toe geleidelijk dichter wordende boombeplanting. Aan de zuidzijde bevinden zich, min of meer verscholen tussen de bomen, twee appartementengebouwen voor jongeren met een autisme spectrum stoornis.

Deze stedenbouwkundige opzet zorgt niet alleen voor een aangenaam leefklimaat voor alle bewoners, maar is ook zeer geschikt voor de autistische jongeren: hun woningen zijn afgeschermd, maar niet hermetisch afgesloten van de buitenwereld.

Architectuur

Het onderscheid tussen openbaar en gemeenschappelijk dat de gezinswoningen maken ten opzichte van het binnenterrein wordt versterkt doordat de voorgevels opgevat zijn als één doorlopende, gemetselde muur. Door deze muur aan de bovenzijde en de uiteinden van het volume iets uit te laten steken wordt dit idee benadrukt en ontstaan als het ware muurwoningen. Dit zijn woningen die met hun achterkant tegen een bestaande stadsmuur zijn aangebouwd en aan die zijde dus geen gevel hebben. Omdat de muur hier echter juist bestaat uit de straatgevels krijgen de woningen in feite een dubbele voorgevel: naar de buitenwereld toe de wat strenge muurgevel en naar het binnenterrein toe een gevel met een vriendelijker uitstraling. De gesloten uitstraling van de straatgevel wordt verzacht door het gebruik van een lichte kleur steen, variatie in het voegwerk, metselverbanden met verschillende dieptes en witte kozijnen met bijzondere en decoratieve detaillering. Deze aandacht voor detaillering is geïnspireerd op de rijke decoratieve elementen van de na-oorlogse woningbouw van dit deel van de Indische Buurt.
Aan de binnengevel is het metselwerk in twee grijstonen gecementeerd. Waar bij de woningen met schuine kap de dakpannen in dezelfde grijstonen zijn uitgevoerd. De blokken op het binnenterrein zijn in twee metselwerksorteringen uitgevoerd die in verticale banen om de blokken zijn heengetrokken. Dit benadrukt de uniciteit van de gebouwen in de setting van het omringende binnenlandschap. Bij de entrees en balkons van de appartementen is in wit plaatmateriaal een apart volume voor de blokken geplaatst.

De woningen

De gezinswoningen hebben drie lagen en bestaan uit twee types. Links van de entree naar het binnenterrein bevinden zich een aantal stadswoningen. Deze woningen bieden de mogelijkheid tot parkeren direct aan huis. De parkeerplek is overdekt met een carport, die tevens gebruikt kan worden als balkon. De woningen rechts van de entree hebben in plaats van een eigen parkeerplek een tuin met een berging. Beide types hebben een woonprogramma dat zich zowel oriënteert op het binnenterrein als op de straat. De stadswoningen hebben de woonkamer op de eerste verdieping.
De blokken op het binnenterrein bestaan uit drie lagen van steeds twee gespiegelde woningen. De appartementen hebben een noord-zuid oriëntatie, met de entreepartij en buitenkamers op het zuiden en de woonkamer op het noorden. De woonkamers hebben uitzicht op het open, glooiende gedeelte van de groene binnenwereld.

Parkeren

Zoals eerder gezegd wordt voor de stadswoningen het parkeren aan huis opgelost. Voor de overige woningen is een parkeerplek voorhanden, gesitueerd tussen de bomen aan de uiterste zuidzijde van het terrein. Het parkeren tussen de bomen en het toepassen van halfverharding zorgt ervoor dat ook hier de parksfeer in stand blijft. Er is, in overleg met de gemeente, voor gekozen het overige deel van het parkeren aan de openbare straat te laten plaatsvinden, zodat de binnenruimte daadwerkelijk een groene binnenwereld kan zijn.